TRUMP NÓI XEM XÉT GỠ BỎ CẤM VẬN CUBA SAU LỜI KÊU GỌI CỦA VIỆT NAM TẠI LHQ

Xin chào quý vị và các bạn, chào mừng đến với chương trình “Bình Loạn Chính Trị Toàn Cầu – nơi sự thật được gói ghém trong lớp vỏ hài hước, còn sự nghiêm túc thì được rắc thêm muối mỉa mai cho dễ nuốt”.

Hôm nay, tâm điểm thế giới không phải là giá dầu, không phải là TikTok có bị cấm hay không, mà là… Trump Đại Đế – vị hoàng đế của nghệ thuật “nói rồi tính sau” – đã bất ngờ bật mí rằng ông đang “xem xét” gỡ bỏ cấm vận Cuba.

Vâng, quý vị nghe không nhầm đâu. Ông Trump, người nổi tiếng với sở thích dựng tường, đánh thuế và ký sắc lệnh lúc nửa đêm, giờ đây lại đang tính chuyện gỡ bỏ một trong những biểu tượng chính trị lâu đời nhất của Mỹ: lệnh cấm vận Cuba.

Mà cú twist này không đến từ đâu xa. Nó đến ngay sau khi Chủ tịch nước Việt Nam Lương Cường – phát biểu tại Liên Hợp Quốc kêu gọi chấm dứt cấm vận phi lý đối với Cuba.

Và thế là câu chuyện bỗng chốc biến thành một bản opera ngoại giao: Việt Nam cất giọng tenor hùng hồn, còn Trump thì bỗng hóa thành khán giả bất đắc dĩ, lắc lư cái đầu vàng hoe rồi phán: “Hmm, maybe, just maybe… tôi sẽ xem xét!”

Trước tiên, chúng ta phải nói rõ: khi Trump nói “xem xét” thì có nghĩa gì?

• Với người bình thường, “xem xét” nghĩa là mở tài liệu ra, phân tích lợi – hại, rồi đưa ra quyết định.

• Với các chính trị gia nghiêm túc, “xem xét” nghĩa là mời chuyên gia, nghiên cứu, tham khảo báo cáo quốc hội, sau đó mới lên tiếng.

• Còn với Trump, “xem xét” nghĩa là: nếu hôm nay tôi ăn steak tái ngon miệng, tâm trạng tốt, tôi sẽ tweet ủng hộ Cuba; ngày mai tôi ngủ dậy thấy tóc lệch sang trái, tôi sẽ chửi Cuba; và ngày kia, nếu có thằng nào đề nghị mở Trump Tower ở Havana, tôi sẽ gọi Cuba là “người bạn tuyệt vời nhất, vĩ đại nhất, ai cũng nói vậy!”

Vâng, logic chính trị của Trump không dựa trên học thuyết hay chiến lược gì ghê gớm. Nó dựa trên mood swing cá nhân và khả năng biến mọi quyết định thành một show truyền hình thực tế. Người ta gọi ông là “cựu tổng thống”, nhưng thực ra ông vẫn hành xử như host của “The Apprentice – Season Chính Trị”: một tập thì hứa hẹn, tập sau sa thải, tập nữa quay ngoắt 180 độ.

Thế nên, khi ông phán “xem xét gỡ bỏ cấm vận Cuba”, đừng vội mừng. Đây có thể chỉ là một cú tweet-lining, một mồi câu truyền thông, hay một chiêu PR nội bộ để chứng minh: “Tôi nghe Việt Nam, vì tôi là người biết lắng nghe, tin tôi đi, ai cũng nói thế.”

Nhưng riêng lần này, sự “xem xét” của ông lại được kích hoạt bởi… Việt Nam – và đó mới là plot twist đáng để cả thế giới đứng hình.

Câu hỏi đặt ra: Tại sao Trump lại đột nhiên nghe lời Việt Nam?

Thực ra, nghe “lời” thì hơi quá, vì Trump nổi tiếng chỉ nghe chính mình. Nhưng khi Việt Nam lên tiếng, thế giới lắng nghe, và Trump thì vốn có bệnh sợ bị bỏ rơi khỏi spotlight, nên… bùm, ông cũng phải chen vào cho bằng anh bằng em.

Đừng quên, Việt Nam và Cuba là “anh em cột chèo” từ thời chống Mỹ, còn Mỹ thì chính là… “ông sui gia không mời mà tới”. Cái liên minh Việt – Cuba này không chỉ là tình cảm, mà còn là biểu tượng: hai quốc gia nhỏ bé, chịu đủ phong tỏa, cấm vận, nhưng vẫn sống sót, thậm chí còn “ngẩng cao đầu” khiến các ông lớn ngứa mắt. Thế nên khi Việt Nam nói về Cuba, nó mang trọng lượng lịch sử.

Trump nghe xong câu “Vì Cuba, Việt Nam sẵn sàng hiến cả máu của mình” thì chắc đang tính: “Máu free à? Có thể đóng chai, dán nhãn TrumpBlood™ và bán cho giới sưu tập không? A very good business idea!”

Thực tế, Việt Nam không phải mới hôm nay mới khiến Mỹ phải chú ý. Từ hội nghị Mỹ – Triều ở Hà Nội, tới những cuộc đàm phán thương mại, Việt Nam đã nhiều lần đóng vai “ông bạn nhỏ nhưng có võ”, kiểu “thằng bạn không to con nhưng biết nói câu nào là dính câu đó”.

Thế nên việc Trump quay sang “nghe ngóng” lần này chẳng phải ngẫu nhiên. Nó cho thấy rằng: Việt Nam giờ không chỉ xuất khẩu phở, cà phê, mà còn đang “xuất khẩu trí tuệ ngoại giao” – thứ mà ngay cả Trump cũng phải nhập về, dù chỉ để tweet cho hợp mốt.

Để hiểu cú sốc này, ta cần nhắc lại: Cấm vận Cuba là biểu tượng chính trị dài hơi nhất mà nước Mỹ duy trì chỉ để chứng minh… mình bướng cỡ nào. Sáu mươi năm trời, qua tay 11 đời tổng thống, từ Kennedy cho đến Biden, ai cũng hăng hái giữ cái lệnh cấm vận như giữ… sổ đỏ gia truyền.

Cấm vận này không phải là một bức tường bằng xi măng như Berlin, mà là bức tường vô hình dựng từ tiền thuế, luật lệ rối rắm, và cả sự cố chấp mang tính tâm linh. Người Mỹ thì tin rằng cứ cấm vận mãi, Cuba sẽ sụp đổ. Nhưng rốt cuộc, Cuba vẫn sống, Fidel Castro vẫn hút xì gà phì phèo đến tận lúc qua đời, còn Mỹ thì tự biến mình thành anh hàng xóm “giận dỗi vô hạn định”.

Đau hơn nữa, hiệu quả thì không thấy, nhưng tác dụng ngược thì đầy. Cấm vận biến Cuba thành biểu tượng của “kẻ nhỏ bé nhưng cứng đầu”. Nó cũng biến Mỹ thành ông anh cả trong xóm cứ dỗi vì thằng em không chịu đi theo “chủ nghĩa dân chủ made in USA”.

Và giờ, khi Trump – một người không hề nổi tiếng với khả năng thừa nhận sai lầm – lại hé môi nói “xem xét” gỡ bỏ, thì đây chẳng khác nào… chính Mỹ ngầm thú nhận: suốt 60 năm qua, chúng tôi đã tự khóa cửa nhà mình, rồi tự than vãn vì hàng xóm không tới chơi.

Cái “bức tường” cấm vận này giờ nhìn lại không khác gì một trò hề ngoại giao kéo dài, và Việt Nam vừa là người đứng ra nhắc: “Các ông dựng tường làm gì, người ta vẫn sống khỏe đấy thôi.”

Nếu quay ngược lịch sử mấy chục năm, Việt Nam từng là “nhân vật chính” trong cuốn giáo trình mang tên “Cấm vận made in USA”. Sau chiến tranh, Mỹ trừng phạt bằng đủ loại cấm đoán: từ kim tiêm, thuốc men, đến cả những con chip vi mạch bé bằng móng tay. Kết quả? Việt Nam phải xoay xở bằng mọi cách, từ “đi xin viện trợ” đến “tự chế máy móc” trong khi thế giới ngoài kia đã chạy bằng công nghệ số.

Thế nhưng, nghịch lý thú vị là chính cái áp lực cấm vận đó lại rèn luyện Việt Nam trở thành bậc thầy trong nghệ thuật “sống sót và thích nghi”. Ngày nay, cái đất nước từng bị chặn từng chiếc ốc vít, giờ lại xuất khẩu điện thoại thông minh, ô tô, và thậm chí… đang tính chuyện chế tạo chip bán dẫn.

Và khi Việt Nam – từng nạn nhân – đứng ở Liên Hợp Quốc tuyên bố: “Thưa quý vị, cấm vận là phi lý, đã đến lúc chấm dứt”, thì đó không còn là lời kêu gọi suông. Đó là một bản án lịch sử: “Tôi từng chịu đựng nó, tôi biết nó vô ích, và giờ tôi khuyên các ông đừng lặp lại trò lố đó nữa.”

Trump – bậc thầy trong việc ngửi thấy mùi lợi ích – chắc chắn hiểu ngầm: nếu Việt Nam, quốc gia mà Mỹ đã từng quay lưng, giờ lại trở thành đối tác chiến lược và đang nói về Cuba, thì nghe theo một chút cũng đâu có hại.

Vậy là, kẻ từng bị “ăn gạch” nay ung dung trở thành trọng tài, chỉ thẳng mặt siêu cường mà cà khịa: “Đừng ném gạch nữa, trông trẻ con lắm!”

Chúng ta đừng nhầm tưởng rằng Donald Trump bỗng dưng tỉnh ngộ, nhìn thấy ánh sáng nhân đạo và quyết định dang tay ôm lấy Cuba. Không! Với Trump, mọi thứ trên đời đều có thể gói gọn trong một câu: “What’s the deal?” – Thỏa thuận đâu, lợi nhuận đâu?

Ông không quan tâm chuyện sáu mươi năm cấm vận đã vắt kiệt Cuba thế nào, hay người dân khổ sở ra sao. Điều ông nghĩ đến đầu tiên là: “Nếu tôi mở cửa cho Cuba, liệu tôi có được quyền dựng cái Trump Tower Havana hay không? Và nếu có, thì view biển có đủ đẹp để bán phòng 5.000 đô/đêm cho giới nhà giàu Mỹ không?”

Xì gà Cuba? Với người khác là sản phẩm văn hóa, với Trump nó chỉ đơn giản là cơ hội dán slogan “Make America Smoke Again” và thu về hàng triệu đô la tiền bản quyền. Còn chính trị nội bộ? Florida là bang chiến lược, nơi có cộng đồng người Cuba đông đảo. Một cú bắt tay “xem xét” thôi cũng đủ biến ông thành người hùng trong mắt cử tri gốc Cuba – những người vốn là “điểm mù” khó chiều của cả hai đảng.

Trump tính toán rất đơn giản: gỡ cấm vận = mở ra thị trường mới + deal thương mại ngon ăn + cú hích PR cá nhân. Vừa kiếm tiền, vừa ghi điểm, vừa làm thế giới chú ý. Thế nên, đừng nói đến chuyện đạo lý hay nhân quyền ở đây. Với Trump, chỉ cần có deal là đủ.

Trong chính trị quốc tế, không phải ai cũng có quyền “đứng lên kể chuyện”. Các siêu cường thường độc chiếm micro, còn các nước nhỏ thường bị xếp hàng ngồi nghe. Nhưng Việt Nam lại là trường hợp ngoại lệ hiếm hoi: một quốc gia từng là nạn nhân, giờ hóa thành nhân chứng sống và diễn giả có thẩm quyền.

Bởi vì Việt Nam có câu chuyện thật – không phải “truyện cổ tích chính trị” do think-tank phương Tây viết. Từng trải qua bom đạn, từng bị cấm vận hàng chục năm, từng bị xem là “ốc đảo ngoài lề kinh tế toàn cầu”, vậy mà nay lại vươn lên thành trung tâm sản xuất, thành điểm đến của các tập đoàn công nghệ. Nói cách khác, Việt Nam chính là phiên bản demo cho thế giới thấy: cấm vận không giết được ai, nó chỉ khiến kẻ áp đặt mất cơ hội làm ăn béo bở.

Khi Việt Nam cất tiếng ở Liên Hợp Quốc, nó giống như một cú tát ngoại giao vào mặt Washington: “Thưa quý vị, chính các ông từng cấm vận tôi. Và bây giờ, tôi là một trong những đối tác thương mại lớn nhất của các ông, còn Cuba thì vẫn tồn tại. Vậy rốt cuộc, cấm vận làm được gì ngoài việc biến các ông thành trò cười lịch sử?”

Trump nghe thông điệp ấy chắc chắn cũng rùng mình, nhưng không phải vì xúc động. Ông rùng mình vì nhận ra: nếu Việt Nam biến “vết sẹo cấm vận” thành thương hiệu ngoại giao, thì ông cũng phải tranh thủ nhảy vào show này kẻo bị bỏ rơi.

Câu hỏi lớn: Trump có thật sự gỡ cấm vận Cuba không?
Xin thưa, đây là “bài toán xác suất” kiểu Trump: 30% ông sẽ tweet “Tôi đã làm được điều chưa ai làm được!”, 30% ông sẽ quay ngoắt nói “Cuba vẫn là mối đe dọa lớn nhất hành tinh!”, 30% ông quên béng vì bận cãi nhau với CNN, còn 10% còn lại thì… ông đang chơi golf.

Nói cách khác, khả năng Trump làm thật thì thấp, nhưng khả năng ông tận dụng câu chuyện này để đánh bóng tên tuổi thì gần như 100%. Ông sẽ biến việc “xem xét” thành show diễn: phát biểu vài câu ở Florida, làm mấy cái áp phích “Trump brings freedom!”, rồi để đó.

Thế nhưng, dù ông có gỡ hay không, điều quan trọng là gì? Việt Nam đã khiến cả thế giới chú ý, còn Trump thì – lần hiếm hoi – bị biến thành nhân vật phụ trong một kịch bản mà Việt Nam cầm trịch.

Đây mới là plot twist: một ông hoàng chuyên “làm màu” lại phải lắng nghe một quốc gia nhỏ bé từng bị cấm vận. Và đó là lúc Trump nhận ra: trên sân khấu quốc tế, không phải lúc nào spotlight cũng dành cho ông – đôi khi, Việt Nam mới là người bấm công tắc ánh sáng.

Và nếu quý vị đã xem đến tận đây mà vẫn chưa bấm nút Like, Subscribe hay chuông thông báo, thì xin thưa: quý vị còn trung thành với cấm vận hơn cả nước Mỹ suốt 60 năm qua đấy! 😏

Hãy ủng hộ kênh bằng một cú click – nhanh, gọn, lẹ, không bị trừng phạt, không lo bị phong tỏa. Mỗi lượt subscribe của quý vị chính là một “lệnh gỡ cấm vận” dành cho chúng tôi, giúp kênh thoát khỏi tình trạng bị YouTube “phong tỏa thuật toán”.

Còn nếu quý vị share video này cho bạn bè, thì coi như quý vị vừa đóng vai ngoại giao, lan tỏa tinh thần hòa bình còn mạnh hơn cả Liên Hợp Quốc.